banner

विचार

आमसञ्चार भित्र छिरेको प्रतिगमन

पार्वती खड्का

‘हामीलाई आन्दोलनमा गएको फोटो बाहिर आयो भने संस्थाले कार्वाहि गर्छ ।’ सरकारी सन्चारमाद्यममा कार्यरत एकजना स्थायी कर्मचारीले मलाई सुनाएका यि शब्दहरुले पत्रकारको रोजीरोटी राज्यले धरापमा पारेको देखिन्छ । केहि समय अगाडि राष्ट्रिय दैनिक कान्तीपुर र नागरिकका पत्रकारहरुलाई प्रधानमन्त्रीको कार्यक्रममा रिपोर्टिङगका लागी जाँदा फर्काइएको थियो । यहि विषयलाई लिएर पत्रकार महासंघले बिरोध जनाउदै विज्ञप्ती समेत निकाल्यो । त्यस्तै नारायणहिटिमा प्रधानमन्त्रीको सभामा सरकारी मिडिया दूरुपयोग गरियो । यतिमात्र होइन प्रधानमन्त्री स्वयंमले पत्रकारहरु बोलाएर स्कुलीङ गरिसकेका छन् ।

रासस, गोरखापत्र, रेडियो नेपाल र नेपाल टेलिभिजन राज्यको ढिकुटीबाट सन्चालीत छन् । जनताले तिरेको करबाट त्यँहाका कर्मचारीले तलब खान्छन्, तर दुखको कुरा त्यहि संस्था भने स्वायत्त भएर जनताको लागि काम गर्न सकिरहेको छैन् । राससले सरकारका कार्यप्रगतीभन्दा बाहेकको समाचार लेख्दै लेख्दैन् । अझ अहिले त राससले कर्मचारी सरुवाबढुवाको चाँजो पाँजो पनि मिलाइसकेको छ । हुनत रेडियो नेपाल गोरखापत्र र नेपाल टेलिभिजन लगायतका संस्थाहरुले सरकारको भजन गाँउदै आएका् हिजो–आज मात्र होइन् र यो कुनै अनौठो पनि होइन । आमसन्चार माद्यम आफैमा सेवामुलक संस्था हो । यसमा कार्यरत पत्रकारहरु व्यापर होइन समाजका लागि काम गर्छन् । पत्रकार आचारसंहितामा पनि सामाजिक उत्तरदायित्वको कुरा गरिएको छ ।

अन्तराष्ट्रिय मुलुकहरुमा पनि पत्रकारीता समाज प्रती उत्तरदायि भएर काम गरिरहेका हुन्छन् । नेपालको सन्दर्भमा संबिधान र गणतन्त्र जनताको फैसला हो । संसद बिघटन गर्नु, राज्यको ढिकुटीबाट भडकीलो खर्च गर्नू भनेको जनताको फैसलामाथी प्रधानमन्त्रीको ठाडो हस्तक्षेप हो । बिधि र नियम भन्दा कोहि पनि माथि हुन सक्दैनन् ।

आमनागरिकहरुले सरकारको गलत प्रोपोगाण्डा र आमसन्चारमाथी अंकुश लगाउने कार्यको चौतर्फि निन्दा गरेको सर्वविदितै छ । शाशक तानाशाहि भयो भने उसको पहिलो काम गलत प्रचार अर्थात प्रोपोगाण्डा तिर लाग्नु हुन्छ । यसको उदाहरणका लागि अमेरिकी पुर्व राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रम्पको गुण्डा शैली हेरे मात्रै पुग्छ । उनले मिडियाको खुब खेदो खन्छन् ।

कोरोना भाइरसको प्रेस ब्रिफिङमै पत्रकारहरुसंग निँहु खोज्दै आक्रामक शैलीमा बोल्ने उनको आद्धत हो । जे होस शाशक हुनुको दम्भ देखाउन जान्ने छन् । एकजना लेखकले भनेकि थिइन दिस इज द ब्लन्डर मिस्टेक इल प्रसिडेन्टल हिस्ट्रुी अर्थात प्रधानमन्त्रीको इतिहाँसमा सबैभन्दा ठुलो गल्ती भनेकि थिइन् । हाम्रा प्रधानमन्त्रीले पनि एकाएक आफुलाई गलत प्रचारबाजीमा उतारिरहेका छन् । नेपालमा सरकारी सन्चारमाद्यमको रिमोट सरकारसंग हुने गर्छ ।

प्रेशजगत समाजको ऐना भनिन्छ तर यँहा ठिक विपरित अभ्यास भइरहेको छ । यहि कुरालाई लक्षित गर्दै प्रेश संगठन प्रदेश कमिटिले आइतबार ‘प्रतीगमणका बिरुद्ध आमसन्चारको भुमीका विषयक’ अन्र्तक्रियात्मक कार्यक्रम गरेको थियो । कार्यक्रममा अग्रज पत्रकार दृष्टी साप्ताहिकका सन्चालक शम्भु श्रेष्ठले पत्रकारहरुलाई निगरानीमा राख्ने सरकारी सन्चारमाद्यमलाई पार्टिको मुखपत्र बनाउने सरकारको रबैयाको विषयमा खुलेर आलोचना गरेका थिए ।

आदीवासी पत्रकार महासंघ फोनीजका अध्यक्ष दण्ड गुरुङ, सुरोजँग पाण्डे, क्रान्तीकारी पत्रकार संघका उपाध्यक्ष जन्मदेव जैसी लगायतले सरकारी प्रतीगमणका विरुद्धमा आफुहरु सशक्त भएर लाग्ने बताए । आमसन्चार क्षेत्रले प्रतिगमणको चिरफार गर्न सक्नुपर्छ भन्ने हेतुले यो कार्यक्रम आयोजना गरिएको आयोजक टिमका तर्फबाट बिरेन्द्र ओलीले बोले । प्रतिगमणको बिरुद्धको बिरोध यो एक सानो नमुना मात्र थियो । यस्ता ठुलो संख्यामा पत्रकार र आमसन्चारमाद्यम अहिले सरकारको बिरुद्धमा छ । पत्रकारहरु चाहेर पनि प्रतिगमण हो भन्न सकिरहेका छैनन् । यसको पछाडि कतै जागिरेहरुको बाध्यता छ त कतै चाँहि पेशागत शुरक्षाको सवाल छ । यो अवस्थालाई पत्रकारीताको भाषामा स्पाइरल साइलेन्स अफ थ्योरी पनि भनिन्छ । शाशकको प्रतिगमणको विरुद्ध बोल्न लेख्न बिरोध गर्न मन छ तर विभिन्न कुराहरुको मनमा डर हुन्छ ।

Comments

comments

 

सोसल मिडिया

सम्पर्क

Taja Bahas Pvt. Ltd.

Lazimpat, Kathmandu, Nepal

weeklytajabahas@gmail.com

+977-9840403551

 

विज्ञापनका लागि

+977-9840403551

फेसबुक

CopyRight @ 2021 Taja Bahas. All Right Reserved.